Poʻlat 45, 40X, 09G2S: GOST boʻyicha farqlari va qoʻllanilishi

Detallar va metall konstruksiyalarni ishlab chiqarishda poʻlatning markasi hamma narsani hal qiladi. 

Agar bir qarashda oʻxshash koʻringan metallar adashtirib yuborilsa, detal yoki qattiq sovuqda sinadi, yoki bir-ikki oy ichida ishqalanib, yeyilib ketadi.

Sanoatning uchta asosiy «ishchi kuchi» boʻlgan poʻlat markalarini tahlil qilamiz: Poʻlat 45, 40X va 09G2S 👇

1️⃣ Poʻlat 45 — Mustahkamlik va hamyonboplik muvozanati

Tarkibida nimalar bor: Sifatli uglerodli konstruksion poʻlat boʻlib, tarkibida taxminan 0,45% uglerod mavjud. Unda legirlovchi qoʻshimchalar deyarli yoʻq.

Xususiyatlari: Toblanishga (shu jumladan, yuqori chastotali toklar — TVCh yordamida) juda yaxshi boʻysunadi, ichki qismi qayishqoqligicha qolgani holda ustki qismi yuqori qattiqlikka ega boʻladi. Lekin! Yirik detallarda chuqur qatlamlarigacha yaxshi toblanmaydi va payvandlanishi qiyin hisoblanadi (oldindan qizdirishni talab qiladi).

Qayerda ishlatiladi: Oʻrtacha kattalikdagi vallar, tirsakli vallar (kolenval), tishli gʻildiraklar (shesternya), shpindellar va flaneslar.

2️⃣ Poʻlat 40X — Ekstremal yuklamalar uchun

Tarkibida nimalar bor: Legirlangan poʻlat. Uglerod miqdori bu yerda taxminan 0,40%, lekin eng asosiysi — 1,5% gacha xrom («X» harfi) qoʻshilgan.

Xususiyatlari: Xrom ushbu poʻlatni nihoyatda mustahkam qiladi va butun qalinligi boʻylab toblanishini taʼminlaydi. Termik ishlovdan soʻng, hatto ulkan va massiv detal ham tashqi tomondan ham, ichki tomondan ham bir xil qattiqlikka ega boʻladi. Uni payvandlash ham qiyin va injiq jarayondir.

Qayerda ishlatiladi: Mashinasozlikning eng koʻp yuklama tushadigan uzellari va detallari — yurish oʻqlari, val-shesternyalar, yuqori mustahkamlikka ega boltlar va halqalar.

3️⃣ Poʻlat 09G2S — Payvandlash va Shimol qirolichasi

Tarkibida nimalar bor: Kam legirlangan poʻlat. Uglerod bu yerda minimal darajada — bor-yoʻgʻi 0,09%, ammo uning oʻrniga marganes (2% gacha) va kremniy (1% gacha) qoʻshilgan.

Xususiyatlari: Oldingi ikkitasining butunlay aksi. Uni yuqori qattiqlikka erishish uchun toblashmaydi. Buning evaziga u hech qanday cheklovlarsiz ideal darajada payvandlanadi va ajoyib zarbiy qovushqoqlikka ega — -70 °C gacha boʻlgan qattiq sovuqda ham moʻrt boʻlib qolmaydi!

Qayerda ishlatiladi: Qurilish metall konstruksiyalari, koʻpriklar, quvurlar, qozonlar (kotyollar) va Uzoq Shimol sharoitida bosim ostida ishlaydigan rezervuarlar.

💡 Konstruktor uchun qisqa eslatma (shpor):

Oʻrtacha oʻlchamdagi mustahkam va yedirilishga chidamli detal kerakmi? Poʻlat 45 ni tanlaymiz.

Kolossal (juda katta) yuklamalar ostida ishlaydigan yirik detal kerakmi? Chuqur toblanish zarur — 40X ni tanlaymiz.

Qattiq sovuqda turadigan yoki bosim ostida ishlaydigan ishonchli konstruksiyani payvandlash kerakmi? Faqat 09G2S.

#metallurgiya#mashinasozlik #polat #konstruktor #materialshunoslik #polatmarkalari #gost #konstruksionpolat #polat45 #polat40X #polat09G2S

19.06.2026г.